Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Bí”

Bản mới nhất lúc 21:02, ngày 25 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*cpiir^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*k-biːrʔ^[2] ~ *k-piːrʔ^[2]/^[cg2] loài cây có danh pháp Benincasa hispida, thân dây leo, lá xòe rộng nhiều lông, hoa vàng, quả thuôn dài có màu xanh ngả vàng; các loài cây tương tự thuộc họ bầu bí
bí đao

bầu bí

rau bí xào

bí ngô

bí ngòi

Quả bí đao
Bí ngô

Chú thích

^ Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của bí bằng chữ () 泌(bí) /pij^H/. Có lẽ bản khắc bị sai do khắc lại từ bản chép tay cổ hơn..

Từ cùng gốc

^
1. - (Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)
  - (Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)
  - (Xơ Đăng) /pḭə/
^
1. - (Mường) pỉl
  - (Chứt) /biːn³/ (Sách)
  - (Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)
  - (Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)
  - (Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)
  - (Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)
  - (Maleng) /sapìːr/ (Bro)
  - (Tày Poọng) /kpiːl/
  - (Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)
  - (Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)
  - (Thavưng) /capiːn¹/
  - (Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

Nguồn tham khảo

^ Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ ^a ^b Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[4] Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của bí bằng chữ () 泌(bí) /pij^H/. Có lẽ bản khắc bị sai do khắc lại từ bản chép tay cổ hơn..

[2] 
(Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)

(Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)

(Xơ Đăng) /pḭə/

[3] (Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)

(Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)

(Xơ Đăng) /pḭə/

[4] (Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)

[5] (Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)

[6] (Xơ Đăng) /pḭə/

[5] 
(Mường) pỉl

(Chứt) /biːn³/ (Sách)

(Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)

(Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)

(Maleng) /sapìːr/ (Bro)

(Tày Poọng) /kpiːl/

(Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)

(Thavưng) /capiːn¹/

(Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

[8] (Mường) pỉl

(Chứt) /biːn³/ (Sách)

(Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)

(Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)

(Maleng) /sapìːr/ (Bro)

(Tày Poọng) /kpiːl/

(Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)

(Thavưng) /capiːn¹/

(Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

[9] (Mường) pỉl

[10] (Chứt) /biːn³/ (Sách)

[11] (Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)

[12] (Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)

[13] (Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)

[14] (Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)

[15] (Maleng) /sapìːr/ (Bro)

[16] (Tày Poọng) /kpiːl/

[17] (Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)

[18] (Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)

[19] (Thavưng) /capiːn¹/

[20] (Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

[21] (Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)

(Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)

(Xơ Đăng) /pḭə/

[22] (Môn) သ္ပဳ(/həpɔe/)

[23] (Khơ Mú) /hmpiːr/ (Cuang)

[24] (Xơ Đăng) /pḭə/

[25] (Mường) pỉl

(Chứt) /biːn³/ (Sách)

(Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)

(Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)

(Maleng) /sapìːr/ (Bro)

(Tày Poọng) /kpiːl/

(Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)

(Thavưng) /capiːn¹/

(Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

[26] (Mường) pỉl

[27] (Chứt) /biːn³/ (Sách)

[28] (Chứt) /bin⁴/ (Mã Liềng)

[29] (Thổ) /piːl²/ (Cuối Chăm)

[30] (Thổ) /biː³/ (Làng Lỡ)

[31] (Maleng) /səpiːl¹/ (Khả Phong)

[32] (Maleng) /sapìːr/ (Bro)

[33] (Tày Poọng) /kpiːl/

[34] (Tày Poọng) /piːn/ (Ly Hà)

[35] (Tày Poọng) /piːl/^[a] &nbsp (Toum)

[36] (Thavưng) /capiːn¹/

[37] (Thavưng) /capiːl¹/ (Phon Soung)

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[a]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{w|Proto-Mon-Khmer|/*cpiir/|}}{{cog|{{list|{{w|Mon|{{rubyM|သ္ပဳ|/həpɔe/}}}}|{{w|Khmu|/hmpiːr/}} (Cuang)|{{w|Sedang|/pḭə/}}}}}} → {{w|Proto-Vietic|/*k-biːrʔ ~ *k-piːrʔ/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|pỉl}}|{{w|Chứt|/biːn³/}} (Sách)|{{w|chut|/bin⁴/}} (Mã Liềng)|{{w|Tho|/piːl²/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/biː³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Maleng|/səpiːl¹/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/sapìːr/}} (Bro)|{{w|Pong|/kpiːl/}}|{{w|Pong|/piːn/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/piːl/}} (Toum)|{{w|Thavung|/capiːn¹/}}|{{w|Thavung|/capiːl¹/}} (Phon Soung)}}}} loài cây có danh pháp ''Benincasa hispida'', thân dây leo, lá xòe rộng nhiều lông, hoa vàng, quả thuôn dài có màu xanh ngả vàng; các loài cây tương tự thuộc họ bầu bí
+# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*cpiir{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Mon|{{rubyM|သ္ပဳ|/həpɔe/}}}}|{{w|Khmu|/hmpiːr/}} (Cuang)|{{w|Sedang|/pḭə/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*k-biːrʔ{{ref|fer2007}} ~ *k-piːrʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|pỉl}}|{{w|Chứt|/biːn³/}} (Sách)|{{w|chut|/bin⁴/}} (Mã Liềng)|{{w|Tho|/piːl²/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/biː³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Maleng|/səpiːl¹/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/sapìːr/}} (Bro)|{{w|Pong|/kpiːl/}}|{{w|Pong|/piːn/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/piːl/}}{{nombook|phật|{{textimg|phật|bí}} {{ruby|泌|bí}} {{nb|/pij{{s|H}}/}}. Có lẽ bản khắc bị sai do khắc lại từ bản chép tay cổ hơn.}} (Toum)|{{w|Thavung|/capiːn¹/}}|{{w|Thavung|/capiːl¹/}} (Phon Soung)}}}} loài cây có danh pháp ''Benincasa hispida'', thân dây leo, lá xòe rộng nhiều lông, hoa vàng, quả thuôn dài có màu xanh ngả vàng; các loài cây tương tự thuộc họ bầu bí
 #: '''bí''' đao
-#: bầu '''bí'''
+#: [[bầu]] '''bí'''
-#: rau '''bí''' xào
+#: [[rau]] '''bí''' [[xào]]
 #: '''bí''' ngô
 #: '''bí''' ngòi
 {{gal|2|Benincasa hispida var. chieh-qua 节瓜 Jointed Wax Gourd.jpg|Quả bí đao|Cucurbita 2011 G1.jpg|Bí ngô}}
+{{notes}}
 {{cogs}}
+{{refs}}