Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Dế”

← Sửa đổi trước

Bản mới nhất lúc 21:37, ngày 25 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*lirʔ^[1] ~ *liir[ ]^[1] ~ *liər[ ]^[1]/ ("ve, dế")^[cg1] → (Proto-Mon-Khmer) /*ltirʔ ~ *ltir[ ] ~ *ltiər[ ]/[?][?]^[cg2] → (Proto-Vietic) /*-teːlʔ^[2]/^[cg3] các loài côn trùng thuộc siêu họ Grylloidea, thường sống trong hang đất, râu dài và mảnh, đuôi có hai sừng nhỏ và dài, có tiếng gáy to vào mùa hè
dế mèn

dế trũi

dế chọi

đá dế

dế lửa

Từ cùng gốc

^
1. - (Ba Na) ler ("dế")
  - (M'Nông) lêr ("dế")
  - (Cơ Ho Sre) lil ("dế")
  - (Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)
  - (Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)
^
1. - (Bru) /tiǝr/ ("ve")
  - (Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)
  - (Tà Ôi) /teer/ ("ve")
  - (Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)
  - (Pa Kô) atêr ("ve")
  - (Kantu) /tiir/ ("ve")
  - (Kui) /Ɂateːr/ ("ve")
  - (Triêng) /tiːr/ ("dế")
  - (Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)
  - (Jru') /tiːr/ ("dế")
  - (Cheng) /satir/ ("dế")
^
1. - (Mường) tiểl
  - (Mường) /teə³/ (Hòa Bình)
  - (Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

Nguồn tham khảo

^ ^a ^b ^c Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[2] 
(Ba Na) ler ("dế")

(M'Nông) lêr ("dế")

(Cơ Ho Sre) lil ("dế")

(Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)

(Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)

[2] (Ba Na) ler ("dế")

(M'Nông) lêr ("dế")

(Cơ Ho Sre) lil ("dế")

(Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)

(Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)

[3] (Ba Na) ler ("dế")

[4] (M'Nông) lêr ("dế")

[5] (Cơ Ho Sre) lil ("dế")

[6] (Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)

[7] (Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)

[3] 
(Bru) /tiǝr/ ("ve")

(Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)

(Tà Ôi) /teer/ ("ve")

(Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)

(Pa Kô) atêr ("ve")

(Kantu) /tiir/ ("ve")

(Kui) /Ɂateːr/ ("ve")

(Triêng) /tiːr/ ("dế")

(Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)

(Jru') /tiːr/ ("dế")

(Cheng) /satir/ ("dế")

[9] (Bru) /tiǝr/ ("ve")

(Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)

(Tà Ôi) /teer/ ("ve")

(Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)

(Pa Kô) atêr ("ve")

(Kantu) /tiir/ ("ve")

(Kui) /Ɂateːr/ ("ve")

(Triêng) /tiːr/ ("dế")

(Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)

(Jru') /tiːr/ ("dế")

(Cheng) /satir/ ("dế")

[10] (Bru) /tiǝr/ ("ve")

[11] (Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)

[12] (Tà Ôi) /teer/ ("ve")

[13] (Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)

[14] (Pa Kô) atêr ("ve")

[15] (Kantu) /tiir/ ("ve")

[16] (Kui) /Ɂateːr/ ("ve")

[17] (Triêng) /tiːr/ ("dế")

[18] (Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)

[19] (Jru') /tiːr/ ("dế")

[20] (Cheng) /satir/ ("dế")

[5] 
(Mường) tiểl

(Mường) /teə³/ (Hòa Bình)

(Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

[22] (Mường) tiểl

(Mường) /teə³/ (Hòa Bình)

(Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

[23] (Mường) tiểl

[24] (Mường) /teə³/ (Hòa Bình)

[25] (Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

[26] (Ba Na) ler ("dế")

(M'Nông) lêr ("dế")

(Cơ Ho Sre) lil ("dế")

(Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)

(Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)

[27] (Ba Na) ler ("dế")

[28] (M'Nông) lêr ("dế")

[29] (Cơ Ho Sre) lil ("dế")

[30] (Stiêng) /leːr/ ("dế") (Biat)

[31] (Khơ Mú) /cəlél/ ("ve") (Yuan)

[32] (Bru) /tiǝr/ ("ve")

(Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)

(Tà Ôi) /teer/ ("ve")

(Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)

(Pa Kô) atêr ("ve")

(Kantu) /tiir/ ("ve")

(Kui) /Ɂateːr/ ("ve")

(Triêng) /tiːr/ ("dế")

(Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)

(Jru') /tiːr/ ("dế")

(Cheng) /satir/ ("dế")

[33] (Bru) /tiǝr/ ("ve")

[34] (Bru) /ti̤ər/ ("ve") (Sô)

[35] (Tà Ôi) /teer/ ("ve")

[36] (Tà Ôi) /tiir/ ("ve") (Ngeq)

[37] (Pa Kô) atêr ("ve")

[38] (Kantu) /tiir/ ("ve")

[39] (Kui) /Ɂateːr/ ("ve")

[40] (Triêng) /tiːr/ ("dế")

[41] (Triêng) /ntiːr/ ("dế") (Kasseng)

[42] (Jru') /tiːr/ ("dế")

[43] (Cheng) /satir/ ("dế")

[44] (Mường) tiểl

(Mường) /teə³/ (Hòa Bình)

(Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

[45] (Mường) tiểl

[46] (Mường) /teə³/ (Hòa Bình)

[47] (Thổ) /δia³/ (Làng Lỡ)

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-4] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[cg2]

[2]

[cg3]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{w|proto-mon-khmer|/*lirʔ ~ *liir[ ] ~ *liər[ ]/|ve, dế}}{{cog|{{list|{{w|Bahnar|ler|dế}}|{{w|Mnong|lêr|dế}}|{{w|Sre|lil|dế}}|{{w|Stieng|/leːr/|dế}} (Biat)|{{w|Khmu|/cəlél/|ve}} (Yuan)}}}} → {{w|proto-mon-khmer|{{ownrebuild|/*ltirʔ ~ *ltir[ ] ~ *ltiər[ ]/}}|}}{{cog|{{list|{{w|Bru|/tiǝr/|ve}}|{{w|Bru|/ti̤ər/|ve}} (Sô)|{{w|Ta'Oi|/teer/|ve}}|{{w|Ta'Oi|/tiir/|ve}} (Ngeq)|{{w|Pacoh|atêr|ve}}|{{w|Kantu|/tiir/|ve}}|{{w|Kui|/Ɂateːr/|ve}}|{{w|Tarieng|/tiːr/|dế}}|{{w|Tarieng|/ntiːr/|dế}} (Kasseng)|{{w|Laven|/tiːr/|dế}}|{{w|Cheng|/satir/|dế}}}}}} → {{w|proto-Vietic|/*-teːlʔ/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|tiểl}}|{{w|muong|/teə³/}} (Hòa Bình)|{{w|Tho|/δia³/}} (Làng Lỡ)}}}} các loài côn trùng thuộc siêu họ Grylloidea, thường sống trong hang đất, râu dài và mảnh, đuôi có hai sừng nhỏ và dài, có tiếng gáy to vào mùa hè
+# {{etym|proto-mon-khmer|/*lirʔ{{ref|sho2006}} ~ *liir[ ]{{ref|sho2006}} ~ *liər[ ]{{ref|sho2006}}/|ve, dế}}{{cog|{{list|{{w|Bahnar|ler|dế}}|{{w|Mnong|lêr|dế}}|{{w|Sre|lil|dế}}|{{w|Stieng|/leːr/|dế}} (Biat)|{{w|Khmu|/cəlél/|ve}} (Yuan)}}}} → {{etym|proto-mon-khmer|{{ownrebuild|/*ltirʔ ~ *ltir[ ] ~ *ltiər[ ]/}}|}}{{cog|{{list|{{w|Bru|/tiǝr/|ve}}|{{w|Bru|/ti̤ər/|ve}} (Sô)|{{w|Ta'Oi|/teer/|ve}}|{{w|Ta'Oi|/tiir/|ve}} (Ngeq)|{{w|Pacoh|atêr|ve}}|{{w|Kantu|/tiir/|ve}}|{{w|Kui|/Ɂateːr/|ve}}|{{w|Tarieng|/tiːr/|dế}}|{{w|Tarieng|/ntiːr/|dế}} (Kasseng)|{{w|Laven|/tiːr/|dế}}|{{w|Cheng|/satir/|dế}}}}}} → {{etym|proto-Vietic|/*-teːlʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|tiểl}}|{{w|muong|/teə³/}} (Hòa Bình)|{{w|Tho|/δia³/}} (Làng Lỡ)}}}} các loài côn trùng thuộc siêu họ Grylloidea, thường sống trong hang đất, râu dài và mảnh, đuôi có hai sừng nhỏ và dài, có tiếng gáy to vào mùa hè
 #: '''dế''' mèn
 #: '''dế''' trũi
@@ Dòng 7: / Dòng 7: @@
 {{gal|1|True Cricket. Gryllidae - Flickr - gailhampshire.jpg|Dế mèn}}
 {{cogs}}
+{{refs}}