Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Dám”

← Sửa đổi trước Sửa đổi sau →

Phiên bản lúc 01:05, ngày 30 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*jaam^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*jaːmʔ^[2] ~ ɲaːmʔ^[2]/^[cg2] (Nghệ An) khóc
(Hán thượng cổ) 膽(đảm) /*taːmʔ/ ("quả mật")^[a] &nbsp → (Proto-Vietic) ?^[cg3] → (Việt trung đại - 1651) dĕám không ngại, không sợ làm việc gì
dám nghĩ dám làm

dám đương đầu

dám hỏi

dám xin

không dám

chẳng dám

Chú thích

^ Đảm chính là một thành phần của can đảm, đồng thời bản thân từ đảm cũng mang nghĩa "dũng khí, dám".

Từ cùng gốc

^
1. - (Khmer) យំ(/jùm/)
  - (Môn) ယာံ(/yèm/)
  - (Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/
  - (Giẻ) /ɲaːm/
  - (Chơ Ro) /ɲiːm/
  - (Cơ Ho Sre) /ɲim/
  - (Stiêng) /ɲiːm/
  - (Stiêng) /ɲum/ (Biat)
  - (Jru') /ɲɨəm/
  - (Nyaheun) /ɲɨəm/
  - (Oi) /ɲɨəm/
  - (Bru) /ɲi̤am/
  - (Tà Ôi) /ɲiim/
  - (Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)
  - (Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)
  - (Pa Kô) /ɲiam/
  - (Khasi) iám, yám
  - (Khơ Mú) /jàːm/
  - (Xinh Mun) /ɲiəm/
  - (Sapuan) /ɲɨəm/
  - (Kantu) /ɲiim/
  - (Katang) /ɲaa̰m/
  - (Pnar) /jam/
  - (Su') /jom/
  - (Tampuan) /ɲam/
  - (O'du) /ɲiem/
  - (K'ala) /yam/
  - (Khalo) /yām/
  - (La) /yam/
  - (Lamet) /jaːm/ (Nkris)
  - (Lawa) /yïəm/
  - (Palaung) /jam/
  - (Riang) /_jɑm/
  - (Samtau) /yàm/
  - (U) /jâm/
  - (Wa) /yam/
^
1. - (Mường) nhãm
  - (Chứt) /jəàm⁴/
  - (Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)
  - (Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)
  - (Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)
  - (Thổ) /ɲɐːm⁴/
  - (Tày Poọng) /ɲaːm/
  - (Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)
^ (Chứt) /katam³/ (Mày)

Nguồn tham khảo

^ Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ ^a ^b Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[5] Đảm chính là một thành phần của can đảm, đồng thời bản thân từ đảm cũng mang nghĩa "dũng khí, dám".

[2] 
(Khmer) យំ(/jùm/)

(Môn) ယာံ(/yèm/)

(Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/

(Giẻ) /ɲaːm/

(Chơ Ro) /ɲiːm/

(Cơ Ho Sre) /ɲim/

(Stiêng) /ɲiːm/

(Stiêng) /ɲum/ (Biat)

(Jru') /ɲɨəm/

(Nyaheun) /ɲɨəm/

(Oi) /ɲɨəm/

(Bru) /ɲi̤am/

(Tà Ôi) /ɲiim/

(Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)

(Pa Kô) /ɲiam/

(Khasi) iám, yám

(Khơ Mú) /jàːm/

(Xinh Mun) /ɲiəm/

(Sapuan) /ɲɨəm/

(Kantu) /ɲiim/

(Katang) /ɲaa̰m/

(Pnar) /jam/

(Su') /jom/

(Tampuan) /ɲam/

(O'du) /ɲiem/

(K'ala) /yam/

(Khalo) /yām/

(La) /yam/

(Lamet) /jaːm/ (Nkris)

(Lawa) /yïəm/

(Palaung) /jam/

(Riang) /_jɑm/

(Samtau) /yàm/

(U) /jâm/

(Wa) /yam/

[3] (Khmer) យំ(/jùm/)

(Môn) ယာံ(/yèm/)

(Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/

(Giẻ) /ɲaːm/

(Chơ Ro) /ɲiːm/

(Cơ Ho Sre) /ɲim/

(Stiêng) /ɲiːm/

(Stiêng) /ɲum/ (Biat)

(Jru') /ɲɨəm/

(Nyaheun) /ɲɨəm/

(Oi) /ɲɨəm/

(Bru) /ɲi̤am/

(Tà Ôi) /ɲiim/

(Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)

(Pa Kô) /ɲiam/

(Khasi) iám, yám

(Khơ Mú) /jàːm/

(Xinh Mun) /ɲiəm/

(Sapuan) /ɲɨəm/

(Kantu) /ɲiim/

(Katang) /ɲaa̰m/

(Pnar) /jam/

(Su') /jom/

(Tampuan) /ɲam/

(O'du) /ɲiem/

(K'ala) /yam/

(Khalo) /yām/

(La) /yam/

(Lamet) /jaːm/ (Nkris)

(Lawa) /yïəm/

(Palaung) /jam/

(Riang) /_jɑm/

(Samtau) /yàm/

(U) /jâm/

(Wa) /yam/

[4] (Khmer) យំ(/jùm/)

[5] (Môn) ယာံ(/yèm/)

[6] (Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/

[7] (Giẻ) /ɲaːm/

[8] (Chơ Ro) /ɲiːm/

[9] (Cơ Ho Sre) /ɲim/

[10] (Stiêng) /ɲiːm/

[11] (Stiêng) /ɲum/ (Biat)

[12] (Jru') /ɲɨəm/

[13] (Nyaheun) /ɲɨəm/

[14] (Oi) /ɲɨəm/

[15] (Bru) /ɲi̤am/

[16] (Tà Ôi) /ɲiim/

[17] (Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)

[18] (Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)

[19] (Pa Kô) /ɲiam/

[20] (Khasi) iám, yám

[21] (Khơ Mú) /jàːm/

[22] (Xinh Mun) /ɲiəm/

[23] (Sapuan) /ɲɨəm/

[24] (Kantu) /ɲiim/

[25] (Katang) /ɲaa̰m/

[26] (Pnar) /jam/

[27] (Su') /jom/

[28] (Tampuan) /ɲam/

[29] (O'du) /ɲiem/

[30] (K'ala) /yam/

[31] (Khalo) /yām/

[32] (La) /yam/

[33] (Lamet) /jaːm/ (Nkris)

[34] (Lawa) /yïəm/

[35] (Palaung) /jam/

[36] (Riang) /_jɑm/

[37] (Samtau) /yàm/

[38] (U) /jâm/

[39] (Wa) /yam/

[4] 
(Mường) nhãm

(Chứt) /jəàm⁴/

(Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)

(Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)

(Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)

(Thổ) /ɲɐːm⁴/

(Tày Poọng) /ɲaːm/

(Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)

[41] (Mường) nhãm

(Chứt) /jəàm⁴/

(Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)

(Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)

(Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)

(Thổ) /ɲɐːm⁴/

(Tày Poọng) /ɲaːm/

(Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)

[42] (Mường) nhãm

[43] (Chứt) /jəàm⁴/

[44] (Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)

[45] (Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)

[46] (Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)

[47] (Thổ) /ɲɐːm⁴/

[48] (Tày Poọng) /ɲaːm/

[49] (Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)

[6] (Chứt) /katam³/ (Mày)

[51] (Khmer) យំ(/jùm/)

(Môn) ယာံ(/yèm/)

(Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/

(Giẻ) /ɲaːm/

(Chơ Ro) /ɲiːm/

(Cơ Ho Sre) /ɲim/

(Stiêng) /ɲiːm/

(Stiêng) /ɲum/ (Biat)

(Jru') /ɲɨəm/

(Nyaheun) /ɲɨəm/

(Oi) /ɲɨəm/

(Bru) /ɲi̤am/

(Tà Ôi) /ɲiim/

(Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)

(Pa Kô) /ɲiam/

(Khasi) iám, yám

(Khơ Mú) /jàːm/

(Xinh Mun) /ɲiəm/

(Sapuan) /ɲɨəm/

(Kantu) /ɲiim/

(Katang) /ɲaa̰m/

(Pnar) /jam/

(Su') /jom/

(Tampuan) /ɲam/

(O'du) /ɲiem/

(K'ala) /yam/

(Khalo) /yām/

(La) /yam/

(Lamet) /jaːm/ (Nkris)

(Lawa) /yïəm/

(Palaung) /jam/

(Riang) /_jɑm/

(Samtau) /yàm/

(U) /jâm/

(Wa) /yam/

[52] (Khmer) យំ(/jùm/)

[53] (Môn) ယာံ(/yèm/)

[54] (Ba Na) /ɲəm ~ ɲim/

[55] (Giẻ) /ɲaːm/

[56] (Chơ Ro) /ɲiːm/

[57] (Cơ Ho Sre) /ɲim/

[58] (Stiêng) /ɲiːm/

[59] (Stiêng) /ɲum/ (Biat)

[60] (Jru') /ɲɨəm/

[61] (Nyaheun) /ɲɨəm/

[62] (Oi) /ɲɨəm/

[63] (Bru) /ɲi̤am/

[64] (Tà Ôi) /ɲiim/

[65] (Tà Ôi) /ɲaam/ (Ngeq)

[66] (Tà Ôi) /ɲaa̰m/ (Ong)

[67] (Pa Kô) /ɲiam/

[68] (Khasi) iám, yám

[69] (Khơ Mú) /jàːm/

[70] (Xinh Mun) /ɲiəm/

[71] (Sapuan) /ɲɨəm/

[72] (Kantu) /ɲiim/

[73] (Katang) /ɲaa̰m/

[74] (Pnar) /jam/

[75] (Su') /jom/

[76] (Tampuan) /ɲam/

[77] (O'du) /ɲiem/

[78] (K'ala) /yam/

[79] (Khalo) /yām/

[80] (La) /yam/

[81] (Lamet) /jaːm/ (Nkris)

[82] (Lawa) /yïəm/

[83] (Palaung) /jam/

[84] (Riang) /_jɑm/

[85] (Samtau) /yàm/

[86] (U) /jâm/

[87] (Wa) /yam/

[88] (Mường) nhãm

(Chứt) /jəàm⁴/

(Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)

(Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)

(Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)

(Thổ) /ɲɐːm⁴/

(Tày Poọng) /ɲaːm/

(Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)

[89] (Mường) nhãm

[90] (Chứt) /jəàm⁴/

[91] (Chứt) /ajìəmʔ/ (Arem)

[92] (Chứt) /jəam⁴/ (Mã Liềng)

[93] (Maleng) /jɐːm⁴/ (Khả Phong)

[94] (Thổ) /ɲɐːm⁴/

[95] (Tày Poọng) /ɲaːm/

[96] (Tày Poọng) /jaːm/ (Ly Hà, Toum)

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[a]

[cg3]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{etym|proto-mon-khmer|/*jaam{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|យំ|/jùm/}}}}|{{w|Mon|{{rubyM|ယာံ|/yèm/}}}}|{{w|Bahnar|/ɲəm ~ ɲim/}}|{{w|Jeh|/ɲaːm/}}|{{w|Chrau|/ɲiːm/}}|{{w|Sre|/ɲim/}}|{{w|Stieng|/ɲiːm/}}|{{w|Stieng|/ɲum/}} (Biat)|{{w|Laven|/ɲɨəm/}}|{{w|Nyaheun|/ɲɨəm/}}|{{w|Oi|/ɲɨəm/}}|{{w|Bru|/ɲi̤am/}}|{{w|Ta'Oi|/ɲiim/}}|{{w|Ta'Oi|/ɲaam/}} (Ngeq)|{{w|Ta'Oi|/ɲaa̰m/}} (Ong)|{{w|Pacoh|/ɲiam/}}|{{w|Khasi|iám, yám}}|{{w|Khmu|/jàːm/}}|{{w|Khsing-Mul|/ɲiəm/}}|{{w|Sapuan|/ɲɨəm/}}|{{w|Kantu|/ɲiim/}}|{{w|Katang|/ɲaa̰m/}}|{{w|Pnar|/jam/}}|{{w|Su'|/jom/}}|{{w|Tampuan|/ɲam/}}|{{w|O'du|/ɲiem/}}|{{w|K'ala|/yam/}}|{{w|Khalo|/yām/}}|{{w|La|/yam/}}|{{w|Lamet|/jaːm/}} (Nkris)|{{w|Lawa|/yïəm/}}|{{w|Palaung|/jam/}}|{{w|Riang|/_jɑm/}}|{{w|Samtau|/yàm/}}|{{w|U|/jâm/}}|{{w|Wa|/yam/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*jaːmʔ{{ref|fer2007}} ~ ɲaːmʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|nhãm}}|{{w|Chứt|/jəàm⁴/}}|{{w|Chứt|/ajìəmʔ/}} (Arem)|{{w|chut|/jəam⁴/}} (Mã Liềng)|{{w|Maleng|/jɐːm⁴/}} (Khả Phong)|{{w|Tho|/ɲɐːm⁴/}}|{{w|Pong|/ɲaːm/}}|{{w|Pong|/jaːm/}} (Ly Hà, Toum)}}}} {{pn|Nghệ An}} khóc
+# {{etym|proto-mon-khmer|/*jaam{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|យំ|/jùm/}}}}|{{w|Mon|{{rubyM|ယာံ|/yèm/}}}}|{{w|Bahnar|/ɲəm ~ ɲim/}}|{{w|Jeh|/ɲaːm/}}|{{w|Chrau|/ɲiːm/}}|{{w|Sre|/ɲim/}}|{{w|Stieng|/ɲiːm/}}|{{w|Stieng|/ɲum/}} (Biat)|{{w|Laven|/ɲɨəm/}}|{{w|Nyaheun|/ɲɨəm/}}|{{w|Oi|/ɲɨəm/}}|{{w|Bru|/ɲi̤am/}}|{{w|Ta'Oi|/ɲiim/}}|{{w|Ta'Oi|/ɲaam/}} (Ngeq)|{{w|Ta'Oi|/ɲaa̰m/}} (Ong)|{{w|Pacoh|/ɲiam/}}|{{w|Khasi|iám, yám}}|{{w|Khmu|/jàːm/}}|{{w|Khsing-Mul|/ɲiəm/}}|{{w|Sapuan|/ɲɨəm/}}|{{w|Kantu|/ɲiim/}}|{{w|Katang|/ɲaa̰m/}}|{{w|Pnar|/jam/}}|{{w|Su'|/jom/}}|{{w|Tampuan|/ɲam/}}|{{w|O'du|/ɲiem/}}|{{w|K'ala|/yam/}}|{{w|Khalo|/yām/}}|{{w|La|/yam/}}|{{w|Lamet|/jaːm/}} (Nkris)|{{w|Lawa|/yïəm/}}|{{w|Palaung|/jam/}}|{{w|Riang|/_jɑm/}}|{{w|Samtau|/yàm/}}|{{w|U|/jâm/}}|{{w|Wa|/yam/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*jaːmʔ{{ref|fer2007}} ~ ɲaːmʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|nhãm}}|{{w|Chứt|/jəàm⁴/}}|{{w|Chứt|/ajìəmʔ/}} (Arem)|{{w|chut|/jəam⁴/}} (Mã Liềng)|{{w|Maleng|/jɐːm⁴/}} (Khả Phong)|{{w|Tho|/ɲɐːm⁴/}}|{{w|Pong|/ɲaːm/}}|{{w|Pong|/jaːm/}} (Ly Hà, Toum)}}}} {{pn|Nghệ An}} khóc
-# {{maybe|{{etym|hán cổ|{{ruby|膽|đảm}} {{nb|/*taːmʔ/}}|quả mật}}}}{{note|'''Đảm''' chính là một thành phần của '''can đảm''', đồng thời bản thân từ '''đảm''' cũng mang nghĩa "dũng khí, dám".}} → {{etym|Proto-Vietic|?|}}{{cog|{{w|chut|/katam³/}} (Mày)}} → {{etym|{{việt|1651}}|dĕám|}} không ngại, không sợ làm việc gì
+# {{etym|hán cổ|{{ruby|膽|đảm}} {{nb|/*taːmʔ/}}|quả mật}}{{note|'''Đảm''' chính là một thành phần của '''can đảm''', đồng thời bản thân từ '''đảm''' cũng mang nghĩa "dũng khí, dám".}} → {{etym|Proto-Vietic|?|}}{{cog|{{w|chut|/katam³/}} (Mày)}} → {{etym|{{việt|1651}}|dĕám|}} không ngại, không sợ làm việc gì
 #: '''dám''' nghĩ '''dám''' [[làm]]
 #: '''dám''' đương đầu