Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Cối”

Bản mới nhất lúc 22:53, ngày 25 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*guul^[1] ~ *guəl^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*t-koːlʔ^[2]/^[cg2] → (Việt trung đại - 1651) cối, cấi vật dùng để đựng những thứ được xay, giã, nghiền; (nghĩa chuyển) loại pháo nòng ngắn, được dựng nghiêng góc rồi thả đạn pháp vào giống như thả đồ vào cối, dùng để tấn công những mục tiêu được che khuất
cối giã gạo

cối xay gió

con cá đối nằm trong cối đá

cãi chày cãi cối

pháo cối

đạn cối

Chày và cối đá
Súng cối

Từ cùng gốc

^
1. - (Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)
  - (Xinh Mun) /ʔu:l/
  - (T'in) /guɤ̆l/
^
1. - (Mường) cổl, cổn
  - (Chứt) /təkoːl³/
  - (Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)
  - (Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)
  - (Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)
  - (Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)
  - (Tày Poọng) /tkoːl/
  - (Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)
  - (Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)
  - (Thavưng) โก้น(/koːl³/)

Nguồn tham khảo

^ ^a ^b Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[2] 
(Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)

(Xinh Mun) /ʔu:l/

(T'in) /guɤ̆l/

[2] (Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)

(Xinh Mun) /ʔu:l/

(T'in) /guɤ̆l/

[3] (Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)

[4] (Xinh Mun) /ʔu:l/

[5] (T'in) /guɤ̆l/

[4] 
(Mường) cổl, cổn

(Chứt) /təkoːl³/

(Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)

(Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /tkoːl/

(Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)

(Thavưng) โก้น(/koːl³/)

[7] (Mường) cổl, cổn

(Chứt) /təkoːl³/

(Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)

(Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /tkoːl/

(Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)

(Thavưng) โก้น(/koːl³/)

[8] (Mường) cổl, cổn

[9] (Chứt) /təkoːl³/

[10] (Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)

[11] (Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)

[12] (Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)

[13] (Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)

[14] (Tày Poọng) /tkoːl/

[15] (Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)

[16] (Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)

[17] (Thavưng) โก้น(/koːl³/)

[18] (Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)

(Xinh Mun) /ʔu:l/

(T'in) /guɤ̆l/

[19] (Khơ Mú) /guəl/ (Cuang)

[20] (Xinh Mun) /ʔu:l/

[21] (T'in) /guɤ̆l/

[22] (Mường) cổl, cổn

(Chứt) /təkoːl³/

(Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)

(Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)

(Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /tkoːl/

(Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)

(Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)

(Thavưng) โก้น(/koːl³/)

[23] (Mường) cổl, cổn

[24] (Chứt) /təkoːl³/

[25] (Thổ) /kɔːl³/ (Cuối Chăm)

[26] (Thổ) /koːj³/ (Làng Lỡ)

[27] (Maleng) /təkoːl³/ (Khả Phong)

[28] (Maleng) /tăkǫːlʔ/ (Bro)

[29] (Tày Poọng) /tkoːl/

[30] (Tày Poọng) /kaon/ (Ly Hà)

[31] (Tày Poọng) /kɔːl/ (Toum)

[32] (Thavưng) โก้น(/koːl³/)

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{w|proto-mon-khmer|/*guul ~ *guəl/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmu|/guəl/}} (Cuang)|{{w|Khsing-Mul|/ʔu:l/}}|{{w|T'in|/guɤ̆l/}}}}}} → {{w|Proto-Vietic|/*t-koːlʔ/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|cổl, cổn}}|{{w|Chứt|/təkoːl³/}}|{{w|Tho|/kɔːl³/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/koːj³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Maleng|/təkoːl³/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/tăkǫːlʔ/}} (Bro)|{{w|Pong|/tkoːl/}}|{{w|Pong|/kaon/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/kɔːl/}} (Toum)|{{w|Thavung|/koːl³/}}}}}} vật dùng để đựng những thứ được xay, giã, nghiền; {{chuyển}} loại pháo nòng ngắn, được dựng nghiêng góc rồi thả đạn pháp vào giống như thả đồ vào cối, dùng để tấn công những mục tiêu được che khuất
+# {{etym|proto-mon-khmer|/*guul{{ref|sho2006}} ~ *guəl{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmu|/guəl/}} (Cuang)|{{w|Khsing-Mul|/ʔu:l/}}|{{w|T'in|/guɤ̆l/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*t-koːlʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|cổl, cổn}}|{{w|Chứt|/təkoːl³/}}|{{w|Tho|/kɔːl³/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/koːj³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Maleng|/təkoːl³/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/tăkǫːlʔ/}} (Bro)|{{w|Pong|/tkoːl/}}|{{w|Pong|/kaon/}} (Ly Hà)|{{w|Pong|/kɔːl/}} (Toum)|{{w|Thavung|{{rubyM|โก้น|/koːl³/}}}}}}}} → {{etym|{{việt|1651}}|cối, cấi|}} vật dùng để đựng những thứ được xay, giã, nghiền; {{chuyển}} loại pháo nòng ngắn, được dựng nghiêng góc rồi thả đạn pháp vào giống như thả đồ vào cối, dùng để tấn công những mục tiêu được che khuất
-#: '''cối''' giã gạo
+#: '''cối''' [[giã]] [[gạo]]
-#: '''cối''' xay gió
+#: '''cối''' [[xay]] [[gió]]
-#: con cá đối nằm trong '''cối đá'''
+#: [[con]] [[cá]] đối [[nằm]] [[trong]] '''cối đá'''
-#: cãi chày cãi '''cối'''
+#: cãi [[chày]] cãi '''cối'''
 #: pháo '''cối'''
 #: đạn '''cối'''
 {{gal|2|Mortar-and-pestle-301801 960 720.jpg|Chày và cối đá|Leichter Granatwerfer M35 noBG.jpg|Súng cối}}
 {{cogs}}
+{{refs}}