Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Ngái”

← Sửa đổi trước

Bản mới nhất lúc 15:41, ngày 11 tháng 11 năm 2026

(Proto-Mon-Khmer) /*(c)ŋajʔ^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*s-ŋaːjʔ^[2]/^[cg2] (cũ) xa xôi
đi chợ ngái

đường xa dặm ngái

nhà ở ngái nơi làm việc
(Proto-Mon-Khmer) /*rŋal^[1]/ ("tỉnh giấc")[?][?]^[cg3] chưa tỉnh hẳn sau khi ngủ dậy
ngái ngủ

ngái giấc ngủ trưa

Từ cùng gốc

^
1. - (Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)
  - (Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)
  - (Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)
  - (Tà Ôi) /taŋŋaaj/
  - (Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/
  - (Brâu) /caŋaːj/
  - (Chơ Ro) /ŋaːj/
  - (Cùa) /saŋɨːj/
  - (Hà Lăng) hơ'ngai
  - (Jru') /hŋaːj/
  - (Jru') /caŋaːj/ (Juk)
  - (M'Nông) ngai (Rölöm)
  - (Oi) /caŋaːj/
  - (Xơ Đăng) /həŋḛ/
  - (Cơ Ho Sre) ngae
  - (Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)
^
1. - (Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)
  - (Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)
  - (Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)
  - (Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)
  - (Thổ) /ŋaːj³/
  - (Tày Poọng) /ŋaːj/
  - (Thavưng) /səŋə̀aj⁴/
^
1. - (Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")
  - (M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")
  - (Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

Nguồn tham khảo

^ ^a ^b Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[2] 
(Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)

(Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)

(Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)

(Tà Ôi) /taŋŋaaj/

(Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/

(Brâu) /caŋaːj/

(Chơ Ro) /ŋaːj/

(Cùa) /saŋɨːj/

(Hà Lăng) hơ'ngai

(Jru') /hŋaːj/

(Jru') /caŋaːj/ (Juk)

(M'Nông) ngai (Rölöm)

(Oi) /caŋaːj/

(Xơ Đăng) /həŋḛ/

(Cơ Ho Sre) ngae

(Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)

[2] (Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)

(Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)

(Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)

(Tà Ôi) /taŋŋaaj/

(Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/

(Brâu) /caŋaːj/

(Chơ Ro) /ŋaːj/

(Cùa) /saŋɨːj/

(Hà Lăng) hơ'ngai

(Jru') /hŋaːj/

(Jru') /caŋaːj/ (Juk)

(M'Nông) ngai (Rölöm)

(Oi) /caŋaːj/

(Xơ Đăng) /həŋḛ/

(Cơ Ho Sre) ngae

(Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)

[3] (Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)

[4] (Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)

[5] (Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)

[6] (Tà Ôi) /taŋŋaaj/

[7] (Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/

[8] (Brâu) /caŋaːj/

[9] (Chơ Ro) /ŋaːj/

[10] (Cùa) /saŋɨːj/

[11] (Hà Lăng) hơ'ngai

[12] (Jru') /hŋaːj/

[13] (Jru') /caŋaːj/ (Juk)

[14] (M'Nông) ngai (Rölöm)

[15] (Oi) /caŋaːj/

[16] (Xơ Đăng) /həŋḛ/

[17] (Cơ Ho Sre) ngae

[18] (Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)

[4] 
(Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)

(Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)

(Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)

(Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)

(Thổ) /ŋaːj³/

(Tày Poọng) /ŋaːj/

(Thavưng) /səŋə̀aj⁴/

[20] (Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)

(Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)

(Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)

(Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)

(Thổ) /ŋaːj³/

(Tày Poọng) /ŋaːj/

(Thavưng) /səŋə̀aj⁴/

[21] (Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)

[22] (Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)

[23] (Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)

[24] (Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)

[25] (Thổ) /ŋaːj³/

[26] (Tày Poọng) /ŋaːj/

[27] (Thavưng) /səŋə̀aj⁴/

[5] 
(Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")

(M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")

(Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

[29] (Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")

(M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")

(Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

[30] (Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")

[31] (M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")

[32] (Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

[33] (Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)

(Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)

(Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)

(Tà Ôi) /taŋŋaaj/

(Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/

(Brâu) /caŋaːj/

(Chơ Ro) /ŋaːj/

(Cùa) /saŋɨːj/

(Hà Lăng) hơ'ngai

(Jru') /hŋaːj/

(Jru') /caŋaːj/ (Juk)

(M'Nông) ngai (Rölöm)

(Oi) /caŋaːj/

(Xơ Đăng) /həŋḛ/

(Cơ Ho Sre) ngae

(Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)

[34] (Khmer) ឆ្ងាយ(/cŋaaj/)

[35] (Cơ Tu) /caŋaːj, cəŋaaj/ (An Điềm)

[36] (Cơ Tu) /taŋaaj, ŋaaj/ (Phương)

[37] (Tà Ôi) /taŋŋaaj/

[38] (Tà Ôi) (Ngeq) /caŋaaj/

[39] (Brâu) /caŋaːj/

[40] (Chơ Ro) /ŋaːj/

[41] (Cùa) /saŋɨːj/

[42] (Hà Lăng) hơ'ngai

[43] (Jru') /hŋaːj/

[44] (Jru') /caŋaːj/ (Juk)

[45] (M'Nông) ngai (Rölöm)

[46] (Oi) /caŋaːj/

[47] (Xơ Đăng) /həŋḛ/

[48] (Cơ Ho Sre) ngae

[49] (Stiêng) /ŋaːj/ (Bù Lơ)

[50] (Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)

(Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)

(Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)

(Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)

(Thổ) /ŋaːj³/

(Tày Poọng) /ŋaːj/

(Thavưng) /səŋə̀aj⁴/

[51] (Chứt) /ciŋaːj³/ (Rục)

[52] (Chứt) /təŋaːj³/ (Sách)

[53] (Chứt) /ŋaːjʔ/ (Arem)

[54] (Chứt) /təŋaːj³, səŋaːj³/ (Mã Liềng)

[55] (Thổ) /ŋaːj³/

[56] (Tày Poọng) /ŋaːj/

[57] (Thavưng) /səŋə̀aj⁴/

[58] (Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")

(M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")

(Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

[59] (Bunör) /ŋal ~ rəŋal/ ("tỉnh dậy")

[60] (M'Nông) ngăl ("tỉnh dậy")

[61] (Cơ Ho Sre) röngal ("tỉnh dậy")

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[cg3]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{w|Proto-Mon-Khmer|/*(c)ŋajʔ{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|ឆ្ងាយ|/cŋaaj/}}}}|{{w|Katu|/caŋaːj, cəŋaaj/}} (An Điềm)|{{w|Katu|/taŋaaj, ŋaaj/}} (Phương)|{{w|Ta'Oi|/taŋŋaaj/}}|{{w|Ngeq|/caŋaaj/}}|{{w|Brao|/caŋaːj/}}|{{w|Chrau|/ŋaːj/}}|{{w|Cua|/saŋɨːj/}}|{{w|Halang|hơ'ngai}}|{{w|Laven|/hŋaːj/}}|{{w|Laven|/caŋaːj/}} (Juk)|{{w|Mnong|ngai}} (Rölöm)|{{w|Oi|/caŋaːj/}}|{{w|Sedang|/həŋḛ/}}|{{w|Sre|ngae}}|{{w|Stieng|/ŋaːj/}} (Bù Lơ)}}}} → {{w|Proto-Vietic|/*s-ŋaːjʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Chứt|/ciŋaːj³/}} (Rục)|{{w|Chứt|/təŋaːj³/}} (Sách)|{{w|Chứt|/ŋaːjʔ/}} (Arem)|{{w|chut|/təŋaːj³, səŋaːj³/}} (Mã Liềng)|{{w|Tho|/ŋaːj³/}}|{{w|Pong|/ŋaːj/}}|{{w|Thavung|/səŋə̀aj⁴/}}}}}} {{cũ}} xa xôi
+# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*(c)ŋajʔ{{ref|sho2006}}/||entry=1}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|ឆ្ងាយ|/cŋaaj/}}}}|{{w|Katu|/caŋaːj, cəŋaaj/}} (An Điềm)|{{w|Katu|/taŋaaj, ŋaaj/}} (Phương)|{{w|Ta'Oi|/taŋŋaaj/}}|{{w|Ngeq|/caŋaaj/}}|{{w|Brao|/caŋaːj/}}|{{w|Chrau|/ŋaːj/}}|{{w|Cua|/saŋɨːj/}}|{{w|Halang|hơ'ngai}}|{{w|Laven|/hŋaːj/}}|{{w|Laven|/caŋaːj/}} (Juk)|{{w|Mnong|ngai}} (Rölöm)|{{w|Oi|/caŋaːj/}}|{{w|Sedang|/həŋḛ/}}|{{w|Sre|ngae}}|{{w|Stieng|/ŋaːj/}} (Bù Lơ)}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*s-ŋaːjʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Chứt|/ciŋaːj³/}} (Rục)|{{w|Chứt|/təŋaːj³/}} (Sách)|{{w|Chứt|/ŋaːjʔ/}} (Arem)|{{w|chut|/təŋaːj³, səŋaːj³/}} (Mã Liềng)|{{w|Tho|/ŋaːj³/}}|{{w|Pong|/ŋaːj/}}|{{w|Thavung|/səŋə̀aj⁴/}}}}}} {{cũ}} xa xôi
 #: [[đi]] [[chợ]] '''ngái'''
 #: [[đường]] xa dặm '''ngái'''
 #: [[nhà]] [[ở]] '''ngái''' nơi [[làm]] [[việc]]
+# {{maybe|{{etym|proto-mon-khmer|/*rŋal{{ref|sho2006}}/|tỉnh giấc|entry=2}}}}{{cog|{{list|{{w|Bunör|/ŋal ~ rəŋal/|tỉnh dậy}}|{{w|Mnong|ngăl|tỉnh dậy}}|{{w|Sre|röngal|tỉnh dậy}}}}}} chưa tỉnh hẳn sau khi ngủ dậy
+#: '''ngái''' [[ngủ]]
+#: '''ngái''' [[giấc]] [[ngủ]] [[trưa]]
+{{gal|1|Macaca fuscata juvenile yawning.jpg|Con khỉ ngái ngủ}}
 {{cogs}}
 {{refs}}

Admin (thảo luận | đóng góp)

Bản mới nhất lúc 15:41, ngày 11 tháng 11 năm 2026

Từ cùng gốc

Nguồn tham khảo