Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Chín”

← Sửa đổi trước

Bản mới nhất lúc 13:56, ngày 30 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*dciinʔ^[1]/^[cg1] → (Proto-Vietic) /*ciːnʔ^[2]/^[cg2]^[a] &nbsp số đếm 9
chín tháng mười ngày

một điều nhịn chín điều lành
(Proto-Mon-Khmer) /*ciinʔ^[1]/^[cg3] → (Proto-Vietic) /*ciːnʔ^[2]/^[cg4] thực phẩm đã được chế biến kỹ qua nhiệt, hoặc hoa quả đã biến đổi trở nên ngọt thơm và mềm ngon hơn
ăn chín uống sôi

cơm chín tới, cải ngồng non, gái một con, gà nhảy ổ

chín nẫu

Chín cơ
Chùm cà chua bi đang chín

Chú thích

^ Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của chín bằng chữ () 㐱(chẩn) /t͡ɕiɪn^X/.

Từ cùng gốc

^
1. - (Brâu) /ceen/
  - (Jru') /ciin/
  - (Giẻ) /ciːn/
  - (Hà Lăng) chơchĭn
  - (Triêng) /kaceːn/
  - (Cơ Ho Sre) /sin/
  - (M'Nông) /sin/
  - (Ba Na) tơsĭn
  - (Stiêng) /ʃen/
  - (Mảng) /tam¹ θiːn²/
  - (Bố Lưu) /ɕən⁵³/
^
1. - (Mường) /ciːn³ chỉn/
  - (Chứt) /ciːn³/
  - (Thavưng) /ciːn³/
  - (Thổ) /ciːn³/
  - (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)
  - (Tày Poọng) /ciːn/
^
1. - (Brâu) /ceen/
  - (Jru') /ceen/
  - (Xơ Đăng) /cen/
  - (Giẻ) /cen/
  - (Triêng) /ceːn/
  - (Stiêng) chin
  - (Hà Lăng) chĕn
  - (Cơ Ho Sre) sin (Koho)
  - (Ba Na) sĭn
  - (Chơ Ro) /sɨn/
  - (M'Nông) sư̆n
  - (Tà Ôi) (Ong) /ceen/
  - (Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/
  - (Bru) /ceen/
  - (Pa Kô) /cḛen/
  - (Cơ Tu) /cin/
  - (Mảng) /θiːn²/
  - (Bố Lưu) /tɕin⁵³/
^
1. - (Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)
  - (Chứt) /ciːn³/
  - (Thavưng) /ciːn³/
  - (Thổ) /ciːn³/
  - (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)
  - (Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)
  - (Tày Poọng) /ciːn/

Nguồn tham khảo

^ ^a ^b Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ ^a ^b Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[5] Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của chín bằng chữ () 㐱(chẩn) /t͡ɕiɪn^X/.

[2] 
(Brâu) /ceen/

(Jru') /ciin/

(Giẻ) /ciːn/

(Hà Lăng) chơchĭn

(Triêng) /kaceːn/

(Cơ Ho Sre) /sin/

(M'Nông) /sin/

(Ba Na) tơsĭn

(Stiêng) /ʃen/

(Mảng) /tam¹ θiːn²/

(Bố Lưu) /ɕən⁵³/

[3] (Brâu) /ceen/

(Jru') /ciin/

(Giẻ) /ciːn/

(Hà Lăng) chơchĭn

(Triêng) /kaceːn/

(Cơ Ho Sre) /sin/

(M'Nông) /sin/

(Ba Na) tơsĭn

(Stiêng) /ʃen/

(Mảng) /tam¹ θiːn²/

(Bố Lưu) /ɕən⁵³/

[4] (Brâu) /ceen/

[5] (Jru') /ciin/

[6] (Giẻ) /ciːn/

[7] (Hà Lăng) chơchĭn

[8] (Triêng) /kaceːn/

[9] (Cơ Ho Sre) /sin/

[10] (M'Nông) /sin/

[11] (Ba Na) tơsĭn

[12] (Stiêng) /ʃen/

[13] (Mảng) /tam¹ θiːn²/

[14] (Bố Lưu) /ɕən⁵³/

[4] 
(Mường) /ciːn³ chỉn/

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Tày Poọng) /ciːn/

[16] (Mường) /ciːn³ chỉn/

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Tày Poọng) /ciːn/

[17] (Mường) /ciːn³ chỉn/

[18] (Chứt) /ciːn³/

[19] (Thavưng) /ciːn³/

[20] (Thổ) /ciːn³/

[21] (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

[22] (Tày Poọng) /ciːn/

[6] 
(Brâu) /ceen/

(Jru') /ceen/

(Xơ Đăng) /cen/

(Giẻ) /cen/

(Triêng) /ceːn/

(Stiêng) chin

(Hà Lăng) chĕn

(Cơ Ho Sre) sin (Koho)

(Ba Na) sĭn

(Chơ Ro) /sɨn/

(M'Nông) sư̆n

(Tà Ôi) (Ong) /ceen/

(Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/

(Bru) /ceen/

(Pa Kô) /cḛen/

(Cơ Tu) /cin/

(Mảng) /θiːn²/

(Bố Lưu) /tɕin⁵³/

[24] (Brâu) /ceen/

(Jru') /ceen/

(Xơ Đăng) /cen/

(Giẻ) /cen/

(Triêng) /ceːn/

(Stiêng) chin

(Hà Lăng) chĕn

(Cơ Ho Sre) sin (Koho)

(Ba Na) sĭn

(Chơ Ro) /sɨn/

(M'Nông) sư̆n

(Tà Ôi) (Ong) /ceen/

(Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/

(Bru) /ceen/

(Pa Kô) /cḛen/

(Cơ Tu) /cin/

(Mảng) /θiːn²/

(Bố Lưu) /tɕin⁵³/

[25] (Brâu) /ceen/

[26] (Jru') /ceen/

[27] (Xơ Đăng) /cen/

[28] (Giẻ) /cen/

[29] (Triêng) /ceːn/

[30] (Stiêng) chin

[31] (Hà Lăng) chĕn

[32] (Cơ Ho Sre) sin (Koho)

[33] (Ba Na) sĭn

[34] (Chơ Ro) /sɨn/

[35] (M'Nông) sư̆n

[36] (Tà Ôi) (Ong) /ceen/

[37] (Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/

[38] (Bru) /ceen/

[39] (Pa Kô) /cḛen/

[40] (Cơ Tu) /cin/

[41] (Mảng) /θiːn²/

[42] (Bố Lưu) /tɕin⁵³/

[7] 
(Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /ciːn/

[44] (Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /ciːn/

[45] (Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)

[46] (Chứt) /ciːn³/

[47] (Thavưng) /ciːn³/

[48] (Thổ) /ciːn³/

[49] (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

[50] (Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)

[51] (Tày Poọng) /ciːn/

[52] (Brâu) /ceen/

(Jru') /ciin/

(Giẻ) /ciːn/

(Hà Lăng) chơchĭn

(Triêng) /kaceːn/

(Cơ Ho Sre) /sin/

(M'Nông) /sin/

(Ba Na) tơsĭn

(Stiêng) /ʃen/

(Mảng) /tam¹ θiːn²/

(Bố Lưu) /ɕən⁵³/

[53] (Brâu) /ceen/

[54] (Jru') /ciin/

[55] (Giẻ) /ciːn/

[56] (Hà Lăng) chơchĭn

[57] (Triêng) /kaceːn/

[58] (Cơ Ho Sre) /sin/

[59] (M'Nông) /sin/

[60] (Ba Na) tơsĭn

[61] (Stiêng) /ʃen/

[62] (Mảng) /tam¹ θiːn²/

[63] (Bố Lưu) /ɕən⁵³/

[64] (Mường) /ciːn³ chỉn/

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Tày Poọng) /ciːn/

[65] (Mường) /ciːn³ chỉn/

[66] (Chứt) /ciːn³/

[67] (Thavưng) /ciːn³/

[68] (Thổ) /ciːn³/

[69] (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

[70] (Tày Poọng) /ciːn/

[71] (Brâu) /ceen/

(Jru') /ceen/

(Xơ Đăng) /cen/

(Giẻ) /cen/

(Triêng) /ceːn/

(Stiêng) chin

(Hà Lăng) chĕn

(Cơ Ho Sre) sin (Koho)

(Ba Na) sĭn

(Chơ Ro) /sɨn/

(M'Nông) sư̆n

(Tà Ôi) (Ong) /ceen/

(Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/

(Bru) /ceen/

(Pa Kô) /cḛen/

(Cơ Tu) /cin/

(Mảng) /θiːn²/

(Bố Lưu) /tɕin⁵³/

[72] (Brâu) /ceen/

[73] (Jru') /ceen/

[74] (Xơ Đăng) /cen/

[75] (Giẻ) /cen/

[76] (Triêng) /ceːn/

[77] (Stiêng) chin

[78] (Hà Lăng) chĕn

[79] (Cơ Ho Sre) sin (Koho)

[80] (Ba Na) sĭn

[81] (Chơ Ro) /sɨn/

[82] (M'Nông) sư̆n

[83] (Tà Ôi) (Ong) /ceen/

[84] (Tà Ôi) (Ngeq) /ceːn, ciin/

[85] (Bru) /ceen/

[86] (Pa Kô) /cḛen/

[87] (Cơ Tu) /cin/

[88] (Mảng) /θiːn²/

[89] (Bố Lưu) /tɕin⁵³/

[90] (Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)

(Chứt) /ciːn³/

(Thavưng) /ciːn³/

(Thổ) /ciːn³/

(Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

(Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)

(Tày Poọng) /ciːn/

[91] (Mường) /ciːn³ chỉn/ (Bi)

[92] (Chứt) /ciːn³/

[93] (Thavưng) /ciːn³/

[94] (Thổ) /ciːn³/

[95] (Maleng) /ciːn³/ (Khả Phong)

[96] (Maleng) /cɪːnʔ/ (Bro)

[97] (Tày Poọng) /ciːn/

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[a]

[cg3]

[cg4]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*dciinʔ{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Brao|/ceen/}}|{{w|Laven|/ciin/}}|{{w|Jeh|/ciːn/}}|{{w|Halang|chơchĭn}}|{{w|Tarieng|/kaceːn/}}|{{w|Sre|/sin/}}|{{w|Mnong|/sin/}}|{{w|Bahnar|tơsĭn}}|{{w|Stieng|/ʃen/}}|{{w|Mang|/tam¹ θiːn²/}}|{{w|Bolyu|/ɕən⁵³/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*ciːnʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/ciːn³ chỉn/}}|{{w|Chứt|/ciːn³/}}|{{w|Thavung|/ciːn³/}}|{{w|Tho|/ciːn³/}}|{{w|Maleng|/ciːn³/}} (Khả Phong)|{{w|Pong|/ciːn/}}}}}}{{nombook|phật|{{textimg|phật|chín}} {{ruby|㐱|chẩn}} {{nb|/t͡ɕiɪn{{s|X}}/}}}} số đếm 9
+# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*dciinʔ{{ref|sho2006}}/||entry=1}}{{cog|{{list|{{w|Brao|/ceen/}}|{{w|Laven|/ciin/}}|{{w|Jeh|/ciːn/}}|{{w|Halang|chơchĭn}}|{{w|Tarieng|/kaceːn/}}|{{w|Sre|/sin/}}|{{w|Mnong|/sin/}}|{{w|Bahnar|tơsĭn}}|{{w|Stieng|/ʃen/}}|{{w|Mang|/tam¹ θiːn²/}}|{{w|Bolyu|/ɕən⁵³/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*ciːnʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/ciːn³ chỉn/}}|{{w|Chứt|/ciːn³/}}|{{w|Thavung|/ciːn³/}}|{{w|Tho|/ciːn³/}}|{{w|Maleng|/ciːn³/}} (Khả Phong)|{{w|Pong|/ciːn/}}}}}}{{nombook|phật|{{textimg|phật|chín}} {{ruby|㐱|chẩn}} {{nb|/t͡ɕiɪn{{s|X}}/}}}} số đếm 9
 #: '''chín''' [[tháng]] [[mười]] [[ngày]]
 #: [[một]] [[điều]] [[nhịn]] '''chín''' [[điều]] [[lành]]
-# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*ciinʔ{{ref|sho2006}}/|}}{{cog|{{list|{{w|Brao|/ceen/}}|{{w|Laven|/ceen/}}|{{w|Sedang|/cen/}}|{{w|Jeh|/cen/}}|{{w|Tarieng|/ceːn/}}|{{w|Stieng|chin}}|{{w|Halang|chĕn}}|{{w|Sre|sin}} (Koho)|{{w|Bahnar|sĭn}}|{{w|Chrau|/sɨn/}}|{{w|Mnong|sư̆n}}|{{w|Ong|/ceen/}}|{{w|Ngeq|/ceːn, ciin/}}|{{w|Bru|/ceen/}}|{{w|Pacoh|/cḛen/}}|{{w|Katu|/cin/}}|{{w|Mang|/θiːn²/}}|{{w|Bolyu|/tɕin⁵³/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*ciːnʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/ciːn³ chỉn/}} (Bi)|{{w|Chứt|/ciːn³/}}|{{w|Thavung|/ciːn³/}}|{{w|Tho|/ciːn³/}}|{{w|Maleng|/ciːn³/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/cɪːnʔ/}} (Bro)|{{w|Pong|/ciːn/}}}}}} thực phẩm đã được chế biến kỹ qua nhiệt, hoặc hoa quả đã biến đổi trở nên ngọt thơm và mềm ngon hơn
+# {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*ciinʔ{{ref|sho2006}}/||entry=2}}{{cog|{{list|{{w|Brao|/ceen/}}|{{w|Laven|/ceen/}}|{{w|Sedang|/cen/}}|{{w|Jeh|/cen/}}|{{w|Tarieng|/ceːn/}}|{{w|Stieng|chin}}|{{w|Halang|chĕn}}|{{w|Sre|sin}} (Koho)|{{w|Bahnar|sĭn}}|{{w|Chrau|/sɨn/}}|{{w|Mnong|sư̆n}}|{{w|Ong|/ceen/}}|{{w|Ngeq|/ceːn, ciin/}}|{{w|Bru|/ceen/}}|{{w|Pacoh|/cḛen/}}|{{w|Katu|/cin/}}|{{w|Mang|/θiːn²/}}|{{w|Bolyu|/tɕin⁵³/}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*ciːnʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|/ciːn³ chỉn/}} (Bi)|{{w|Chứt|/ciːn³/}}|{{w|Thavung|/ciːn³/}}|{{w|Tho|/ciːn³/}}|{{w|Maleng|/ciːn³/}} (Khả Phong)|{{w|Maleng|/cɪːnʔ/}} (Bro)|{{w|Pong|/ciːn/}}}}}} thực phẩm đã được chế biến kỹ qua nhiệt, hoặc hoa quả đã biến đổi trở nên ngọt thơm và mềm ngon hơn
 #: [[ăn]] [[chín]] [[uống]] [[sôi]]
 #: [[cơm]] '''chín''' [[tới]], [[cải]] [[ngồng]] [[non]], [[gái]] [[một]] [[con]], [[gà]] [[nhảy]] ổ