Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Tráo”

Bản mới nhất lúc 16:58, ngày 27 tháng 10 năm 2026

(Proto-Mon-Khmer) /*loh^[1]/ ("mở ra; đi ra")^[cg1] → (Proto-Vietic) /*ʔa-loh^[2]/ ("đi ra")^[cg2] → (Proto-Vietic) /*p-loh^[2]/ ("đâm ra, mọc ra")^[cg3]^[a] &nbsp (cũ) mở to mắt, trông như lồi ra
tráo mắt ra nhìn

mắt tráo

trao tráo

tráo trợn

tráo trưng

cá tráo
(Việt trung đại - 1651) bláo^[cg4] đổi cái này sang cái khác để lừa; (nghĩa chuyển) đổi ngược vị trí
tráo hàng

đánh tráo

tráo đổi

tráo trở

tráo chác

xếp tráo đầu đuôi

tráo bộ bài

Chú thích

^ Tráo là kết quả của hiện tượng nguyên âm đôi hóa trong phương ngữ Bắc Bộ, khi một số nguyên âm đơn được biến đổi thành nguyên âm đôi. Trong trường hợp này nguyên âm đơn /o/ đã biến đổi thành nguyên âm đôi /aːw/ (so sánh với vô → vào.

Từ cùng gốc

^
1. - (Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")
  - (Môn) /plɒh/ ("tung ra")
  - (Stiêng) /plɔh/ ("bóc")
  - (Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")
  - (Ba Na) /plɔh, ploh/
  - (Chơ Ro) /luh/
  - (Cùa) /bloh/
  - (Hà Lăng) loh
  - (Giẻ) /loh/
  - (Xơ Đăng) /lɔ/
  - (Stiêng) /loh/ (Biat)
  - (Triêng) /lɔh/
  - (Bru) /lɑ̀h/
  - (Tà Ôi) /lɔh/
  - (Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)
  - (Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)
^
1. - ló
  - (Chứt) /loh¹/
  - (Chứt) /alòh/ (Arem)
  - (Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)
  - (Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)
  - (Thavưng) /luh¹/
^
1. - trổ
  - (Bắc Bộ) (cũ) giỗ
  - (Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ
  - (Nam Bộ) (cũ) trỗ
  - (Mường) lố (Bi)
  - (Mường) blỗ (Sơn La)
  - (Mường) chỗ (Hòa Bình)
  - (Chứt) /bloh¹/
  - (Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)
  - (Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)
  - (Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)
^
1. - láo

Nguồn tham khảo

^ Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ ^a ^b Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[6] Tráo là kết quả của hiện tượng nguyên âm đôi hóa trong phương ngữ Bắc Bộ, khi một số nguyên âm đơn được biến đổi thành nguyên âm đôi. Trong trường hợp này nguyên âm đơn /o/ đã biến đổi thành nguyên âm đôi /aːw/ (so sánh với vô → vào.

[2] 
(Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")

(Môn) /plɒh/ ("tung ra")

(Stiêng) /plɔh/ ("bóc")

(Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")

(Ba Na) /plɔh, ploh/

(Chơ Ro) /luh/

(Cùa) /bloh/

(Hà Lăng) loh

(Giẻ) /loh/

(Xơ Đăng) /lɔ/

(Stiêng) /loh/ (Biat)

(Triêng) /lɔh/

(Bru) /lɑ̀h/

(Tà Ôi) /lɔh/

(Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)

[3] (Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")

(Môn) /plɒh/ ("tung ra")

(Stiêng) /plɔh/ ("bóc")

(Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")

(Ba Na) /plɔh, ploh/

(Chơ Ro) /luh/

(Cùa) /bloh/

(Hà Lăng) loh

(Giẻ) /loh/

(Xơ Đăng) /lɔ/

(Stiêng) /loh/ (Biat)

(Triêng) /lɔh/

(Bru) /lɑ̀h/

(Tà Ôi) /lɔh/

(Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)

[4] (Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")

[5] (Môn) /plɒh/ ("tung ra")

[6] (Stiêng) /plɔh/ ("bóc")

[7] (Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")

[8] (Ba Na) /plɔh, ploh/

[9] (Chơ Ro) /luh/

[10] (Cùa) /bloh/

[11] (Hà Lăng) loh

[12] (Giẻ) /loh/

[13] (Xơ Đăng) /lɔ/

[14] (Stiêng) /loh/ (Biat)

[15] (Triêng) /lɔh/

[16] (Bru) /lɑ̀h/

[17] (Tà Ôi) /lɔh/

[18] (Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)

[19] (Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)

[4] 
ló

(Chứt) /loh¹/

(Chứt) /alòh/ (Arem)

(Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)

(Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)

(Thavưng) /luh¹/

[21] ó

(Chứt) /loh¹/

(Chứt) /alòh/ (Arem)

(Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)

(Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)

(Thavưng) /luh¹/

[22] ó

[23] (Chứt) /loh¹/

[24] (Chứt) /alòh/ (Arem)

[25] (Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)

[26] (Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)

[27] (Thavưng) /luh¹/

[5] 
trổ

(Bắc Bộ) (cũ) giỗ

(Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ

(Nam Bộ) (cũ) trỗ

(Mường) lố (Bi)

(Mường) blỗ (Sơn La)

(Mường) chỗ (Hòa Bình)

(Chứt) /bloh¹/

(Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)

(Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)

[29] trổ

(Bắc Bộ) (cũ) giỗ

(Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ

(Nam Bộ) (cũ) trỗ

(Mường) lố (Bi)

(Mường) blỗ (Sơn La)

(Mường) chỗ (Hòa Bình)

(Chứt) /bloh¹/

(Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)

(Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)

[30] trổ

[31] (Bắc Bộ) (cũ) giỗ

[32] (Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ

[33] (Nam Bộ) (cũ) trỗ

[34] (Mường) lố (Bi)

[35] (Mường) blỗ (Sơn La)

[36] (Mường) chỗ (Hòa Bình)

[37] (Chứt) /bloh¹/

[38] (Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)

[39] (Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)

[40] (Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)

[7] 
láo

[42] láo

[43] láo

[44] (Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")

(Môn) /plɒh/ ("tung ra")

(Stiêng) /plɔh/ ("bóc")

(Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")

(Ba Na) /plɔh, ploh/

(Chơ Ro) /luh/

(Cùa) /bloh/

(Hà Lăng) loh

(Giẻ) /loh/

(Xơ Đăng) /lɔ/

(Stiêng) /loh/ (Biat)

(Triêng) /lɔh/

(Bru) /lɑ̀h/

(Tà Ôi) /lɔh/

(Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)

(Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)

[45] (Khmer) លាស់(/loah/) ("ra hoa/lá")

[46] (Môn) /plɒh/ ("tung ra")

[47] (Stiêng) /plɔh/ ("bóc")

[48] (Cơ Ho Sre) /ploh/ ("lột xác")

[49] (Ba Na) /plɔh, ploh/

[50] (Chơ Ro) /luh/

[51] (Cùa) /bloh/

[52] (Hà Lăng) loh

[53] (Giẻ) /loh/

[54] (Xơ Đăng) /lɔ/

[55] (Stiêng) /loh/ (Biat)

[56] (Triêng) /lɔh/

[57] (Bru) /lɑ̀h/

[58] (Tà Ôi) /lɔh/

[59] (Tà Ôi) /lɑh/ (Ngeq)

[60] (Tà Ôi) /lɔ̰h/ (Ong)

[61] ó

(Chứt) /loh¹/

(Chứt) /alòh/ (Arem)

(Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)

(Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)

(Thavưng) /luh¹/

[62] ó

[63] (Chứt) /loh¹/

[64] (Chứt) /alòh/ (Arem)

[65] (Chứt) /luh¹/ (Mã Liềng)

[66] (Maleng) /loː⁵/ (Khả Phong)

[67] (Thavưng) /luh¹/

[68] trổ

(Bắc Bộ) (cũ) giỗ

(Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ

(Nam Bộ) (cũ) trỗ

(Mường) lố (Bi)

(Mường) blỗ (Sơn La)

(Mường) chỗ (Hòa Bình)

(Chứt) /bloh¹/

(Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)

(Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)

[69] trổ

[70] (Bắc Bộ) (cũ) giỗ

[71] (Bắc Trung Bộ) lổ, lỗ

[72] (Nam Bộ) (cũ) trỗ

[73] (Mường) lố (Bi)

[74] (Mường) blỗ (Sơn La)

[75] (Mường) chỗ (Hòa Bình)

[76] (Chứt) /bloh¹/

[77] (Chứt) /məloh²/ (Mã Liềng)

[78] (Thổ) /blɔː⁵/ (Cuối Chăm)

[79] (Thổ) /loː⁵⁶/ (Làng Lỡ)

[80] láo

[81] láo

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[cg3]

[a]

[cg4]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
 # {{etym|Proto-Mon-Khmer|/*loh{{ref|sho2006}}/|mở ra; đi ra|entry=1}}{{cog|{{list|{{w|Khmer|{{rubyM|លាស់|/loah/}}|ra hoa/lá}}|{{w|Mon|/plɒh/|tung ra}}|{{w|Stieng|/plɔh/|bóc}}|{{w|Sre|/ploh/|lột xác}}|{{w|Bahnar|/plɔh, ploh/}}|{{w|Chrau|/luh/}}|{{w|Cua|/bloh/}}|{{w|Halang|loh}}|{{w|Jeh|/loh/}}|{{w|Sedang|/lɔ/}}|{{w|Stieng|/loh/}} (Biat)|{{w|Tarieng|/lɔh/}}|{{w|Bru|/lɑ̀h/}}|{{w|Ta'Oi|/lɔh/}}|{{w|Ta'Oi|/lɑh/}} (Ngeq)|{{w|Ta'Oi|/lɔ̰h/}} (Ong)}}}} → {{etym|proto-Vietic|/*ʔa-loh{{ref|fer2007}}/|đi ra}}{{cog|{{list|{{w||[[ló]]}}|{{w|Chứt|/loh¹/}}|{{w|Chứt|/alòh/}} (Arem)|{{w|chut|/luh¹/}} (Mã Liềng)|{{w|Maleng|/loː⁵/}} (Khả Phong)|{{w|Thavung|/luh¹/}}}}}} → {{etym|proto-Vietic|/*p-loh{{ref|fer2007}}/|đâm ra, mọc ra}}{{cog|{{list|{{w||[[trổ]]}}|{{w|bb|{{cũ}} giỗ}}|{{w|btb|lổ, lỗ}}|{{w|nb|{{cũ}} trỗ}}|{{w|muong|lố}} (Bi)|{{w|muong|blỗ}} (Sơn La)|{{w|muong|chỗ}} (Hòa Bình)|{{w|Chứt|/bloh¹/}}|{{w|chut|/məloh²/}} (Mã Liềng)|{{w|Tho|/blɔː⁵/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/loː⁵⁶/}} (Làng Lỡ)}}}}{{note|'''Tráo''' là kết quả của hiện tượng nguyên âm đôi hóa trong phương ngữ Bắc Bộ, khi một số nguyên âm đơn được biến đổi thành nguyên âm đôi. Trong trường hợp này nguyên âm đơn /o/ đã biến đổi thành nguyên âm đôi /aːw/ (so sánh với [[vô]] → [[vào]].}} {{cũ}} mở to mắt, trông như lồi ra
-#: tráo mắt ra nhìn
+#: '''tráo''' [[mắt]] [[ra]] [[nhìn]]
-#: mắt tráo
+#: [[mắt]] '''tráo'''
-#: trao tráo
+#: [[trao]] '''tráo'''
-#: tráo trợn
+#: '''tráo''' trợn
-#: tráo trưng
+#: '''tráo''' [[trưng]]
-#: cá tráo
+#: [[cá]] '''tráo'''
 # {{etym|{{việt|1651}}|bláo||entry=2}}{{cog|{{list|{{w||[[láo]]}}}}}} đổi cái này sang cái khác để lừa; {{chuyển}} đổi ngược vị trí
-#: tráo hàng
+#: '''tráo''' hàng
-#: đánh tráo
+#: [[đánh]] '''tráo'''
-#: tráo đổi
+#: '''tráo''' [[đổi]]
-#: tráo trở
+#: '''tráo''' [[trở]]
-#: tráo chác
+#: '''tráo''' [[chác]]
-#: xếp tráo đầu đuôi
+#: xếp '''tráo''' đầu [[đuôi]]
-#: tráo bộ bài
+#: '''tráo''' bộ bài
 {{notes}}
 {{cogs}}
 {{refs}}

Admin (thảo luận | đóng góp)

Bản mới nhất lúc 16:58, ngày 27 tháng 10 năm 2026

Chú thích

Từ cùng gốc

Nguồn tham khảo