Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Lẽ”
Nhập CSV |
Không có tóm lược sửa đổi |
||
| Dòng 1: | Dòng 1: | ||
# {{etym|hán cổ|{{ruby|理|lí}} {{nb|/*m(ə).rəʔ/}}||entry=1}} → {{etym|{{việt|1651}}|mlẽ|}}{{cog|{{list|{{w|bb|nhẽ}}}}}} điều được coi là hợp lí, hợp quy luật; nguyên nhân của sự việc, lí do để giải thích | # {{etym|hán cổ|{{ruby|理|lí}} {{nb|/*m(ə).rəʔ/}}||entry=1}} → {{etym|{{việt|1651}}|mlẽ|}}{{cog|{{list|{{w|bb|nhẽ}}}}}} điều được coi là hợp lí, hợp quy luật; nguyên nhân của sự việc, lí do để giải thích | ||
#: lẽ phải | #: '''lẽ''' [[phải]] | ||
#: lí lẽ | #: lí '''lẽ''' | ||
#: lẽ thường tình | #: '''lẽ''' thường tình | ||
#: sống cho hợp lẽ | #: [[sống]] [[cho]] hợp '''lẽ''' | ||
#: nói cho ra lẽ | #: nói [[cho]] [[ra]] '''lẽ''' | ||
#: chẳng có lẽ | #: chẳng [[có]] '''lẽ''' | ||
#: lẽ nào | #: '''lẽ''' nào | ||
#: vì nhiều lẽ | #: [[vì]] [[nhiều]] '''lẽ''' | ||
# {{etym|Proto-Vietic|/*lɛh{{ref|fer2007}}/|phần thừa ra|entry=2}} → {{etym|{{việt|1651}}|(vợ) lẻ|}}{{note|Trong tiếng Việt, có xu hướng dịch chuyển thanh điệu từ hỏi sang ngã đối với các kết hợp thanh nặng + thanh ngã, như ''lạng lẻ'' → ''lặng lẽ'', ''tục tỉu'' → ''tục tĩu'', ''lạnh lẻo'' → ''lạnh lẽo'',… Nhiều câu ca dao, tục ngữ hay thơ ca thời trước cho thấy khả năng '''vợ lẻ''' vốn là cách gọi ban đầu, phù hợp với cách đặt vần ''trẻ'', ''mẻ'', ''giẻ'' (xem phần ví dụ).}} người vợ thứ, cưới sau khi đã có vợ chính, hoặc người sống như vợ chồng với người đã có vợ | # {{etym|Proto-Vietic|/*lɛh{{ref|fer2007}}/|phần thừa ra|entry=2}} → {{etym|{{việt|1651}}|(vợ) lẻ|}}{{note|Trong tiếng Việt, có xu hướng dịch chuyển thanh điệu từ hỏi sang ngã đối với các kết hợp thanh nặng + thanh ngã, như ''lạng lẻ'' → ''lặng lẽ'', ''tục tỉu'' → ''tục tĩu'', ''lạnh lẻo'' → ''lạnh lẽo'',… Nhiều câu ca dao, tục ngữ hay thơ ca thời trước cho thấy khả năng '''vợ lẻ''' vốn là cách gọi ban đầu, phù hợp với cách đặt vần ''trẻ'', ''mẻ'', ''giẻ'' (xem phần ví dụ).}} người vợ thứ, cưới sau khi đã có vợ chính, hoặc người sống như vợ chồng với người đã có vợ | ||
#: vợ lẽ | #: [[vợ]] '''lẽ''' | ||
#: làm lẽ | #: [[làm]] '''lẽ''' | ||
#: lẽ mọn | #: '''lẽ''' mọn | ||
#: chết trẻ còn hơn lấy lẽ | #: [[chết]] [[trẻ]] [[còn]] [[hơn]] [[lấy]] '''lẽ''' | ||
#: làm lẻ, ăn bát mẻ nằm chiếu manh | #: [[làm]] [[lẻ]], [[ăn]] [[bát]] [[mẻ]] [[nằm]] chiếu [[manh]] | ||
#: {{poem|Vợ lẽ như giẻ chùi chân|Chùi rồi lại vứt ra sân|Gọi ông hàng xóm đem chân đến chùi}} | #: {{poem|[[Vợ]] '''lẽ''' như [[giẻ]] [[chùi]] [[chân]]|[[Chùi]] rồi [[lại]] [[vứt]] [[ra]] sân|Gọi ông hàng xóm đem [[chân]] [[đến]] [[chùi]]}} | ||
{{notes}} | {{notes}} | ||
{{cogs}} | {{cogs}} | ||
{{refs}} | {{refs}} | ||
Bản mới nhất lúc 17:00, ngày 27 tháng 10 năm 2026
- (Hán thượng cổ)
理 /*m(ə).rəʔ/ → (Việt trung đại - 1651) mlẽ [cg1] điều được coi là hợp lí, hợp quy luật; nguyên nhân của sự việc, lí do để giải thích - (Proto-Vietic) /*lɛh [1]/ ("phần thừa ra") → (Việt trung đại - 1651) (vợ) lẻ [a] người vợ thứ, cưới sau khi đã có vợ chính, hoặc người sống như vợ chồng với người đã có vợ
Chú thích
- ^ Trong tiếng Việt, có xu hướng dịch chuyển thanh điệu từ hỏi sang ngã đối với các kết hợp thanh nặng + thanh ngã, như lạng lẻ → lặng lẽ, tục tỉu → tục tĩu, lạnh lẻo → lạnh lẽo,… Nhiều câu ca dao, tục ngữ hay thơ ca thời trước cho thấy khả năng vợ lẻ vốn là cách gọi ban đầu, phù hợp với cách đặt vần trẻ, mẻ, giẻ (xem phần ví dụ).
Nguồn tham khảo
- ^ Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.