Khác biệt giữa bản sửa đổi của “Sống”

← Sửa đổi trước Sửa đổi sau →

Phiên bản lúc 10:37, ngày 26 tháng 4 năm 2025

(Proto-Mon-Khmer) /*ruŋʔ^[1] ~ *ruuŋ[ ]^[1] ~ *ruəŋ[ ]^[1]/ ("xương sống, lưng")^[cg1] → (Proto-Vietic) /*k-roːŋʔ^[2]/^[cg2] phần nổi dọc theo mặt lưng của vật
lạnh sống lưng

sống dao
(Proto-Vietic) /*k-roːŋʔ^[2]/^[cg3]^[a] &nbsp tồn tại ở hình thái có trao đổi chất với môi trường, có sự sinh trưởng, trái nghĩa với chết; (nghĩa chuyển) thường xuyên ở tại nơi nào đó; (nghĩa chuyển) chưa được nấu hoặc chế biến qua nhiệt
chết đi sống lại

sống xa nhà

rau sống
xem trống

Sống lá chuối
Rau sống

Chú thích

^ Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của sống bằng chữ () (/k-[r]ˤoŋ-s/) hoặc () 𠸙(/k-[r]ˤoŋ-s/)[?][?] (古(cổ) + 弄(lộng)) hoặc () 弄(lộng) /*[r]ˤoŋ-s/.

Từ cùng gốc

^
1. - (Ba Na) rŏng ("phía sau")
  - (Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")
  - (Hà Lăng) rŏng ("lưng")
  - (Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")
  - (Giẻ) /roŋ/ ("lưng")
  - (Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")
  - (Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")
  - (Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")
  - (Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")
  - (Bru) /krɔŋ/ ("lưng")
  - (Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)
  - (Pa Kô) cróng ("lưng")
  - (Souei) /krɔŋ/ ("lưng")
  - (Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)
  - (Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)
  - (Palaung) krǫ̆ng ("lưng")
  - (Wa) /krawng/ ("lưng")
  - (Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)
  - (Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/
  - (Car) rung ("dải núi")
  - (Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")
^
1. - (Mường) rổng
  - (Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)
  - (Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)
  - (Tày Poọng) /kʰloːŋ/
  - (Chứt) /kʰloːŋ³/
  - (Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)
  - (Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)
  - (Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)
^
1. - (Mường) khổng
  - (Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)
  - (Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)
  - (Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)
  - (Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)
  - (Tày Poọng) /kʰloːŋ/
  - (Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

Nguồn tham khảo

^ ^a ^b ^c Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF
^ ^a ^b Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[6] Cuốn Phật thuyết đại báo phụ mẫu ân trọng kinh (trước thế kỉ XII) ghi âm nôm của sống bằng chữ () (/k-[r]ˤoŋ-s/) hoặc () 𠸙(/k-[r]ˤoŋ-s/)[?][?] (古(cổ) + 弄(lộng)) hoặc () 弄(lộng) /*[r]ˤoŋ-s/.

[2] 
(Ba Na) rŏng ("phía sau")

(Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")

(Hà Lăng) rŏng ("lưng")

(Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Giẻ) /roŋ/ ("lưng")

(Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")

(Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")

(Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Bru) /krɔŋ/ ("lưng")

(Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)

(Pa Kô) cróng ("lưng")

(Souei) /krɔŋ/ ("lưng")

(Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)

(Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)

(Palaung) krǫ̆ng ("lưng")

(Wa) /krawng/ ("lưng")

(Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)

(Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/

(Car) rung ("dải núi")

(Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")

[3] (Ba Na) rŏng ("phía sau")

(Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")

(Hà Lăng) rŏng ("lưng")

(Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Giẻ) /roŋ/ ("lưng")

(Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")

(Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")

(Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Bru) /krɔŋ/ ("lưng")

(Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)

(Pa Kô) cróng ("lưng")

(Souei) /krɔŋ/ ("lưng")

(Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)

(Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)

(Palaung) krǫ̆ng ("lưng")

(Wa) /krawng/ ("lưng")

(Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)

(Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/

(Car) rung ("dải núi")

(Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")

[4] (Ba Na) rŏng ("phía sau")

[5] (Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")

[6] (Hà Lăng) rŏng ("lưng")

[7] (Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")

[8] (Giẻ) /roŋ/ ("lưng")

[9] (Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")

[10] (Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")

[11] (Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")

[12] (Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")

[13] (Bru) /krɔŋ/ ("lưng")

[14] (Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)

[15] (Pa Kô) cróng ("lưng")

[16] (Souei) /krɔŋ/ ("lưng")

[17] (Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)

[18] (Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)

[19] (Palaung) krǫ̆ng ("lưng")

[20] (Wa) /krawng/ ("lưng")

[21] (Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)

[22] (Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/

[23] (Car) rung ("dải núi")

[24] (Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")

[4] 
(Mường) rổng

(Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Chứt) /kʰloːŋ³/

(Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)

(Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)

(Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)

[26] (Mường) rổng

(Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Chứt) /kʰloːŋ³/

(Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)

(Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)

(Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)

[27] (Mường) rổng

[28] (Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)

[29] (Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)

[30] (Tày Poọng) /kʰloːŋ/

[31] (Chứt) /kʰloːŋ³/

[32] (Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)

[33] (Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)

[34] (Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)

[5] 
(Mường) khổng

(Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)

(Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)

(Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)

(Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

[36] (Mường) khổng

(Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)

(Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)

(Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)

(Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

[37] (Mường) khổng

[38] (Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)

[39] (Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)

[40] (Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)

[41] (Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)

[42] (Tày Poọng) /kʰloːŋ/

[43] (Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

[44] (Ba Na) rŏng ("phía sau")

(Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")

(Hà Lăng) rŏng ("lưng")

(Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Giẻ) /roŋ/ ("lưng")

(Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")

(Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")

(Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")

(Bru) /krɔŋ/ ("lưng")

(Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)

(Pa Kô) cróng ("lưng")

(Souei) /krɔŋ/ ("lưng")

(Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)

(Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)

(Palaung) krǫ̆ng ("lưng")

(Wa) /krawng/ ("lưng")

(Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)

(Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/

(Car) rung ("dải núi")

(Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")

[45] (Ba Na) rŏng ("phía sau")

[46] (Brâu) /krɔŋ/ ("sống rìu")

[47] (Hà Lăng) rŏng ("lưng")

[48] (Giẻ) /krɔŋ/ ("sống dao")

[49] (Giẻ) /roŋ/ ("lưng")

[50] (Jru') /krɔŋ/ ("sống dao")

[51] (Nyaheun) /krɔŋ/ ("sống dao")

[52] (Xơ Đăng) /rɔ̰ŋ/ ("lưng")

[53] (Triêng) /krɔŋ/ ("sống dao")

[54] (Bru) /krɔŋ/ ("lưng")

[55] (Katang) /krɔŋ/ ("lưng; mái nhà") (Raviang)

[56] (Pa Kô) cróng ("lưng")

[57] (Souei) /krɔŋ/ ("lưng")

[58] (Khơ Mú) /kndrɔːŋ/ (Cuang)

[59] (Khơ Mú) /kəntrɔ̀ːŋ/ (Yuan)

[60] (Palaung) krǫ̆ng ("lưng")

[61] (Wa) /krawng/ ("lưng")

[62] (Chong) /koŋ lṳːŋ/ ("lưng") (Chantaburi)

[63] (Riang) /ˉkhruaŋ ˉpɔ/

[64] (Car) rung ("dải núi")

[65] (Alak) /grɔŋ/ ("sống dao")

[66] (Mường) rổng

(Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)

(Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Chứt) /kʰloːŋ³/

(Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)

(Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)

(Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)

[67] (Mường) rổng

[68] (Thổ) /kʰrɔːŋ³/ (Cuối Chăm)

[69] (Thổ) /ʂoːŋ³/ (Làng Lỡ)

[70] (Tày Poọng) /kʰloːŋ/

[71] (Chứt) /kʰloːŋ³/

[72] (Chứt) /kuɣɔːŋ³/ (Mã Liềng)

[73] (Maleng) /rɔŋʔ/ (Bro)

[74] (Maleng) /sərɔːŋ³/ (Khả Phong)

[75] (Mường) khổng

(Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)

(Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)

(Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)

(Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)

(Tày Poọng) /kʰloːŋ/

(Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

[76] (Mường) khổng

[77] (Chứt) /kloːŋ³/ (Rục)

[78] (Chứt) /tluoŋ⁴/ (Sách)

[79] (Chứt) /tloŋʔ/ (Arem)

[80] (Thổ) /kloːŋ⁴/ (Cuối Chăm)

[81] (Tày Poọng) /kʰloːŋ/

[82] (Maleng) /silɔːŋ³/ (Khả Phong)

[ref-sho2006-1] Shorto, H. L. (2006). A Mon-Khmer comparative dictionary (P. Sidwell, Ed.). Pacific Linguistics. Australia. PDF

[ref-fer2007-3] Ferlus, M. (2007). Lexique de racines Proto Viet-Muong (Proto Vietic Lexicon) [Bản thảo không được công bố]. Mon-Khmer Etymological Database.

[1]

[cg1]

[2]

[cg2]

[cg3]

[a]

@@ Dòng 1: / Dòng 1: @@
-# {{w|proto-mon-khmer|/*ruŋʔ{{ref|sho2006}} ~ *ruuŋ[ ]{{ref|sho2006}} ~ *ruəŋ[ ]{{ref|sho2006}}/|xương sống, lưng}}{{cog|{{list|{{w|Bahnar|rŏng|phía sau}}|{{w|Brao|/krɔŋ/|sống rìu}}|{{w|Halang|rŏng|lưng}}|{{w|Jeh|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Jeh|/roŋ/|lưng}}|{{w|Laven|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Nyaheun|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Sedang|/rɔ̰ŋ/|lưng}}|{{w|Tarieng|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Bru|/krɔŋ/|lưng}}|{{w|Katang|/krɔŋ/|lưng; mái nhà}} (Raviang)|{{w|Pacoh|cróng|lưng}}|{{w|Souei|/krɔŋ/|lưng}}|{{w|Khmu|/kndrɔːŋ/}} (Cuang)|{{w|Khmu|/kəntrɔ̀ːŋ/}} (Yuan)|{{w|Palaung|krǫ̆ng|lưng}}|{{w|Wa|/krawng/|lưng}}|{{w|Chong|/koŋ lṳːŋ/|lưng}} (Chantaburi)|{{w|Riang|/ˉkhruaŋ ˉpɔ/}}|{{w|Car|rung|dải núi}}|{{w|Alak|/grɔŋ/|sống dao}}}}}} → {{w|Proto-Vietic|/*k-roːŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|rổng}}|{{w|Tho|/kʰrɔːŋ³/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/ʂoːŋ³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Pong|/kʰloːŋ/}}|{{w|Chứt|/kʰloːŋ³/}}|{{w|chut|/kuɣɔːŋ³/}} (Mã Liềng)|{{w|Maleng|/rɔŋʔ/}} (Bro)|{{w|Maleng|/sərɔːŋ³/}} (Khả Phong)}}}} phần nổi dọc theo mặt lưng của vật
+# {{etym|proto-mon-khmer|/*ruŋʔ{{ref|sho2006}} ~ *ruuŋ[ ]{{ref|sho2006}} ~ *ruəŋ[ ]{{ref|sho2006}}/|xương sống, lưng}}{{cog|{{list|{{w|Bahnar|rŏng|phía sau}}|{{w|Brao|/krɔŋ/|sống rìu}}|{{w|Halang|rŏng|lưng}}|{{w|Jeh|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Jeh|/roŋ/|lưng}}|{{w|Laven|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Nyaheun|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Sedang|/rɔ̰ŋ/|lưng}}|{{w|Tarieng|/krɔŋ/|sống dao}}|{{w|Bru|/krɔŋ/|lưng}}|{{w|Katang|/krɔŋ/|lưng; mái nhà}} (Raviang)|{{w|Pacoh|cróng|lưng}}|{{w|Souei|/krɔŋ/|lưng}}|{{w|Khmu|/kndrɔːŋ/}} (Cuang)|{{w|Khmu|/kəntrɔ̀ːŋ/}} (Yuan)|{{w|Palaung|krǫ̆ng|lưng}}|{{w|Wa|/krawng/|lưng}}|{{w|Chong|/koŋ lṳːŋ/|lưng}} (Chantaburi)|{{w|Riang|/ˉkhruaŋ ˉpɔ/}}|{{w|Car|rung|dải núi}}|{{w|Alak|/grɔŋ/|sống dao}}}}}} → {{etym|Proto-Vietic|/*k-roːŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|rổng}}|{{w|Tho|/kʰrɔːŋ³/}} (Cuối Chăm)|{{w|Tho|/ʂoːŋ³/}} (Làng Lỡ)|{{w|Pong|/kʰloːŋ/}}|{{w|Chứt|/kʰloːŋ³/}}|{{w|chut|/kuɣɔːŋ³/}} (Mã Liềng)|{{w|Maleng|/rɔŋʔ/}} (Bro)|{{w|Maleng|/sərɔːŋ³/}} (Khả Phong)}}}} phần nổi dọc theo mặt lưng của vật
 #: [[lạnh]] '''sống''' [[lưng]]
 #: '''sống''' [[dao]]
-# {{w|Proto-Vietic|/*k-roːŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|khổng}}|{{w|Chứt|/kloːŋ³/}} (Rục)|{{w|Chứt|/tluoŋ⁴/}} (Sách)|{{w|Chứt|/tloŋʔ/}} (Arem)|{{w|Tho|/kloːŋ⁴/}} (Cuối Chăm)|{{w|Pong|/kʰloːŋ/}}|{{w|Maleng|/silɔːŋ³/}} (Khả Phong)}}}}{{nombook|phật|{{textimg|phật|sống1}} {{rubyI|{{svg|⿱古弄}}|/k-[r]ˤoŋ-s/}} hoặc {{textimg|phật|sống2}} {{rubyN|𠸙|/k-[r]ˤoŋ-s/}} {{ruby|(古 + 弄)|cổ lộng}} hoặc {{textimg|phật|sống3}} {{ruby|弄|lộng}} {{nb|/*[r]ˤoŋ-s/}}}} tồn tại ở hình thái có trao đổi chất với môi trường, có sự sinh trưởng, trái nghĩa với [[chết]]; {{chuyển}} thường xuyên ở tại nơi nào đó; {{chuyển}} chưa được nấu hoặc chế biến qua nhiệt
+# {{etym|Proto-Vietic|/*k-roːŋʔ{{ref|fer2007}}/|}}{{cog|{{list|{{w|muong|khổng}}|{{w|Chứt|/kloːŋ³/}} (Rục)|{{w|Chứt|/tluoŋ⁴/}} (Sách)|{{w|Chứt|/tloŋʔ/}} (Arem)|{{w|Tho|/kloːŋ⁴/}} (Cuối Chăm)|{{w|Pong|/kʰloːŋ/}}|{{w|Maleng|/silɔːŋ³/}} (Khả Phong)}}}}{{nombook|phật|{{textimg|phật|sống1}} {{rubyI|{{svg|⿱古弄}}|/k-[r]ˤoŋ-s/}} hoặc {{textimg|phật|sống2}} {{rubyN|𠸙|/k-[r]ˤoŋ-s/}} {{ruby|(古 + 弄)|cổ lộng}} hoặc {{textimg|phật|sống3}} {{ruby|弄|lộng}} {{nb|/*[r]ˤoŋ-s/}}}} tồn tại ở hình thái có trao đổi chất với môi trường, có sự sinh trưởng, trái nghĩa với [[chết]]; {{chuyển}} thường xuyên ở tại nơi nào đó; {{chuyển}} chưa được nấu hoặc chế biến qua nhiệt
 #: [[chết]] [[đi]] '''sống''' [[lại]]
 #: '''sống''' xa [[nhà]]